Slachtoffer De Goede Herder Almelo eist genoegdoening voor dwangarbeid

Joke Vermeulen uit Emmen was veertien jaar toen ze door de Kinderbescherming naar klooster De Goede Herder van de Zusters van Liefde in Almelo werd gestuurd. Ze werd er achter de naaimachine gezet om stukgoed te naaien, voor onder andere Ten Cate.

Geld of een opleiding was er niet voor Joke, ook niet voor de duizenden andere meisjes die onder de hoede van De Goede Herder vielen. Jarenlang durfden ze niet naar buiten met hun verhaal. Nu eisen ze genoegdoening en vooral erkenning.

15.000 minderjarige meisjes

Joke is een van de zeker 15.000 vrouwen die tussen 1860 en 1973 dwangarbeid deden in katholieke instellingen.

Ze kregen niet betaald voor hun werk in bijvoorbeeld wasserijen en naaiateliers. De instellingen van de Zusters van de Goede Herder stonden in Tilburg, Zoeterwoude, Almelo en Velp. 

het naaiatelier (Foto: archief)
het naaiatelier (Foto: archief)
Het naaiatelier

Boetedoening
In de naaiateliers en wasserijen van De Goede Herder werkten zogenoemde gevallen vrouwen. Onder hen waren prostituees, veroordeelden en ongehuwd zwangere meisjes en vrouwen.

Tot het begin van de jaren 70 werden zij tegen hun wil door de overheid, voogdijverenigingen, de Kinderbescherming en ouders in de gestichten geplaatst. 

De Goede Herder Almelo (Foto: archief)
De Goede Herder Almelo (Foto: archief)
De Goede Herder Almelo

Het werk daar werd voorgesteld als boetedoening. De opdrachten kwamen van fabrieken, confectiebedrijven, hotels en ziekenhuizen, maar ook van particulieren. 

Op zoek naar lotgenoten

Joke Vermeulen richtte een besloten Facebookgroep op: Klachten en verhalen Goede Herder. Veel lotgenoten die ook in Almelo zaten, schamen zich. Want de instelling in Almelo werd later bekend als Huize Alexandra, een internaat voor ontspoorde meisjes. 

Joke Vermeulen (Foto: Petra Wijnsema, RTV Drenthe)
Joke Vermeulen (Foto: Petra Wijnsema, RTV Drenthe)
Fotograaf: RTV Drenthe / Petra Wijnsema
Joke Vermeulen

Joke schetst in een indringend getuigenis de dagelijkse gang van zaken. De meisjes werkten van 's morgens vroeg tot zeven uur 's avonds, vijf dagen per week, soms ook de halve zaterdag, "de rest van de zaterdag moesten we servetten vouwen of koetjesrepen inpakken".

Vrijheid was er nooit. Met elkaar praten was niet toegestaan, "want stel je voor dat je vriendschap sloot met een ander meisje."  De meisjes waren immers verdorven in de ogen van de zusters.

Joke Vermeulen als jong meisje (Foto: eigen foto Joke Vermeulen)
Joke Vermeulen als jong meisje (Foto: eigen foto Joke Vermeulen)
Joke als jong meisje

Geen hulp of begeleiding

Naast nonnen, die ze moesten aanspreken met moeder, werkten er ook vrouwen in habijt die er zelf hadden gezeten. Van hulp of begeleiding was geen sprake.

Joke was er geplaatst door de kinderbescherming. Haar moeder liet toe dat ze werd misbruikt door een kennis. "Dat heeft natuurlijk heel veel impact op een kind, misschien reageerde ik daardoor anders, maar ik ben eigenlijk veroordeeld. Ik was slecht." De dader van het misbruik kreeg drie maanden cel.

Klooster De Goede Herder Almelo (Foto: archief)
Klooster De Goede Herder Almelo (Foto: archief)
Klooster De Goede Herder Almelo

Voor het leven getekend

De tijd in Almelo heeft haar voor het leven getekend: "Ik ben er na drie jaar weggegaan, en het enige wat ik in mijn latere leven kon was luisteren, gehoorzaam zijn en nergens tegen in gaan."

Excuses

Joke Vermeulen is met Lies Visschers die ook in Almelo zat, naar de hoofdvestiging van De Goede Herder gegaan om excuses te horen. Daar kregen ze nul op het rekest.

Inmiddels hebben zich 27 lotgenoten met klachten gemeld bij advocaat Liesbeth Zegveld. Ze eisen excuses en uitbetaling van niet-ontvangen loon. "Want", zo zegt Joke, "ze hebben heel veel aan ons verdiend."

Slachtoffer De Goede Herder Almelo vertelt

In Ierland hebben zich ook dergelijke wantoestanden voorgedaan. Dezelfde congregatie, de Zusters van de Goede Herder, was daar bij betrokken. Begin deze eeuw bood de Ierse regering excuses aan en keerde een schadevergoeding uit. 

Het rectorshuis

Van De Goede Herder in Almelo staat alleen nog het rectorshuis dat tegenover het klooster stond, overeind. Op de plek van het Liefdesgesticht is nu het AZC gevestigd.

het rectorshuis (Foto: stadsherstel Almelo)
het rectorshuis (Foto: stadsherstel Almelo)
Fotograaf: Stadsherstel Almelo
Het rectorshuis

Joke Vermeulen doet zondag 5 augustus ook haar verhaal in het radioprogramma Hoogtij: 8:00 - 8:30 uur op Radio Oost.

Deel dit artikel: