Hoe 'onze' Overijsselse Dankdag de basis vormde voor Thanksgiving en Black Friday

Ligt de bron voor het Amerikaanse Thanksgiving in Overijssel? Jazeker. Want niet de kerken, maar Provinciale Staten van Overijssel staan aan de basis van de Dankdag voor Gewas en Arbeid. Een dag met diepe Overijsselse wortels dus; zelfs zo sterk dat sommige agenda’s er ‘Overijsselse’ Dankdag van maken.

Vandaag is het Dankdag en daar houden de Provinciale Staten mee: ze stoppen op tijd met vergaderen om zo iedereen in de gelegenheid te stellen 's avonds naar de kerk te gaan. Als ze niet klaar zijn, gaan ze morgen verder. Klaas van der Kamp, classispredikant voor Overijssel, waardeert het historisch besef van de Staten: 

De geschiedenis van Dankdag

In de Rooms-Katholieke Kerk is het gebruikelijk speciale dagen van heiligen te hebben en een speciale kleuring aan dagen mee te geven naast de zondag. Op Michaelsdag werd er gedankt voor de oogst. De reformatie moest daar niet zo veel van hebben, maar wilde het ook niet helemaal sober houden.

Daarom werd al in 1578 gezegd tijdens een synode van Dordrecht (niet te verwarren met de nationale synode van Dordt, die pas in 1618 begon - en op 13 november) dat er speciale gebedsstondes konden zijn bij een natuurramp of een oorlog. Wanneer zo’n dag nodig was, werd toen nog door de overheid (het gewest of de Staten-Generaal) bepaald.

Een vaste dag in Overijssel

De provincie Overijssel heeft al in 1658 een vasten- en gebedsdag uitgeschreven voor een gezegende zomer en een dankdag voor de ontvangen zegeningen. Het ging om een vaste dag per jaar.

Deze Dankdag werd aanvankelijk gehouden op de eerste donderdag in september. Later verschoof de dag naar de eerste woensdag van november. Behalve in Zeeland trouwens, daar is het de laatste woensdag van november. En ook Urk kent hier speciale dagen voor.

Dankdag is een belangrijke dag voor kerken, met vaak speciale collectes. Zo wordt in de Ontmoetingskerk in Rijssen een inzameling gehouden voor Roemenië. Op andere plaatsen kunnen kinderen meedoen met de actie Schoenmaatjes. of een vergelijkbare actie.

In alle gevallen gaat het erom dat je dankbaarheid toont door te delen, zegt van der Kamp: 

Zorgen van de boeren

In Enter wordt Dankdag nog traditiegetrouw gevierd met een scholendienst in de ochtend en een dienst voor volwassenen in de avond. Daarbij staan de kerkgangers ook stil bij de zware zomer die de boeren achter de rug hebben. Zo zag melkveehouder Bert Broeze zijn maisoogst mislukken: "Soms weet ik niet waarvoor ik moet danken. Maar we zijn gezond, en we redden het deze winter wel."

Predikant Floris den Oudsten leeft mee met de boeren. "Er zijn er bij die misschien volgend jaar geen bedrijf meer hebben." Volgens Klaas van der Kamp is dat precies de reden waarom Dankdag destijds in het leven werd geroepen: dat je, juist als het moeilijk is, stilstaat bij de dingen die je wel hebt.

Heb je opmerkingen of aanvullingen op dit bericht? Stuur ons direct een WhatsApp-bericht: 06 - 57 03 33 33.

Deel dit artikel: