200 jaar bedelaarskolonie Ommerschans: 'onzichtbare' verhalen van toen en nu in een boek

Tweehonderd jaar geleden was straf- en bedelaarskolonie Ommerschans één van de zeven Koloniën van Weldadigheid. Een onvrije kolonie waar de armen keihard moesten werken om een 'eerlijke' boterham te verdienen. Verhalen over die armoede van vroeger, maar ook de armoede van nú, zijn verzameld in het boek 'Onzichtbare Mensen'. Vandaag is het boek gepresenteerd.

"Arme mensen uit de steden die zichzelf niet konden redden werden in 1818 naar Overijssel gestuurd", zegt Thea Dijkema, voorzitter van het burgerinitiatief '2018, het Jaar van de Ommerschans'.

In het bedelaarsgesticht werden de armen min of meer heropgevoed. "Maar sommige mensen konden moeilijk aarden op het Overijsselse platteland, dus ging het niet goed met ze", legt Dijkema uit. "En dan werden ze naar de strafkolonie op de Ommerschans gestuurd. En dat was geen pretje."

Boekpresentatie 200 jaar Ommerschans (Foto: RTV Oost / Lotte Kreuwel)
Boekpresentatie 200 jaar Ommerschans (Foto: RTV Oost / Lotte Kreuwel)

Herman Finkers

Een miljoen Nederlanders zijn nazaat van mensen die ooit in een van de koloniën hebben gezeten. "Heel veel mensen die hier rondlopen en het nu goed hebben, beseffen niet altijd hoe slecht hun voorouders het hebben gehad."

Een van hen is cabaretier Herman Finkers, die het voorwoord schreef én het eerste exemplaar in ontvangst nam. Zijn voorouders, Otto Vinkers en Johanna Klein, kwamen in 1831 in de 'onvrijwillige kolonie' terecht. Zij en zoon Jan konden na vijftien maanden de kolonie verlaten, maar hun dochters Grietje en Leentje overleefden de omstandigheden niet.

Een passage uit het voorwoord van Finkers:

"Onze gids loopt voor ons uit en zegt: 'Hier ergens liggen Grietje en Leentje.' Ik kijk om me heen en wijs naar het handjevol kruizen en gedenkstenen. 'In één van deze graven? Nee, dit kerkhof was voor de personeelsleden van de kolonie. De kolonisten liggen hier.’ Dat hier blijkt een jong bos te zijn, waar geen spoor te zien is van een graf. Tussen de vijfduizend en zesduizend bedelaars, kolonisten genoemd, zijn daar in de 19e eeuw anoniem begraven. Later is daar een bos overheen gegroeid."

Boekpresentatie 200 jaar Ommerschans (Foto: RTV Oost / Lotte Kreuwel)
Boekpresentatie 200 jaar Ommerschans (Foto: RTV Oost / Lotte Kreuwel)

Armoede anno nu

Maar niet alleen die verhalen van vroeger staan centraal in het boek Onzichtbare Mensen. Er is bewust gekozen om ook verhalen van nú te vertellen, want nog altijd leeft acht procent van de Nederlanders in armoede.

Juist die cijfers maakten grote indruk op Janko Ekkel, uitgever én een van de 25 schrijvers van het boek. "Tweehonderd jaar terug leefden er twee miljoen mensen in Nederland en toen leefde al tien procent van hen in armoede."

Ekkel dacht dat die situatie tegenwoordig anders zou zijn, maar niets blijkt minder waar. "Ik vind het bizar om te beseffen dat we daar op de een of andere manier nog niet van geleerd hebben."

Met dit boek hoopt hij meer begrip te creëren voor mensen die in armoede leven en zo het schaamtegevoel weg te nemen. "Dat is het doel van begin af aan geweest."

Heb je een nieuwstip of nieuwe informatie? Tip de redactie via een WhatsApp-bericht: 06 - 57 03 33 33.

Meer over dit onderwerp:
Ommerschans Vechtdal Cultuur Nieuws
Deel dit artikel: