Stille ramp achter de voordeur: thuiswonende dementerenden en hun mantelzorgers redden het niet meer

"Ik voel me zo ellendig en schuldig... Had ik het echt niet langer vol kunnen houden? Maar het ging gewoon niet meer." Tineke van Luik uit Steenwijk had graag nog lang met haar dementerende man samen thuis gewoond, maar als gevolg van de coronamaatregelen trokken ze het samen niet meer. Jan woont nu in een instelling.

De overheid heeft de afgelopen jaren fors ingezet op zo lang mogelijk thuis blijven wonen, ook als je een ziekte of beperking hebt of dementerend bent. Maar allerlei maatregelen die de afgelopen jaren zijn ontwikkeld om mensen daarbij te helpen, vielen in maart in één klap weg.

24/7 thuis

De zorgboerderij of dagopvang is dicht, er is geen koffie-ochtend in het buurthuis, de kinderen komen niet meer langs en het vaste loopje naar de winkel mag niet meer. Ineens zit de dementerende 24 uur per dag, zeven dagen per week thuis. En dat heeft grote gevolgen.

De zorg voor de dementerende komt vrijwel volledig terecht bij de mantelzorgers. Organisaties zoals steunpunten dementie of het zorgloket van de gemeente proberen wel contact te houden en telefonisch of via beeldbellen te ondersteunen, maar in de praktijk staat de mantelzorger er alleen voor.

Kwetsbaar

Jannie Dijkhuizen van het steunpunt dementie Steenwijkerland zag de afgelopen tijd het aantal schrijnende gevallen snel groeien. "De overheid kan wel willen dat je zelfstandig woont en als het lukt is dat fijn, maar het moet natuurlijk wel kunnen. Als de stutten eronder wegvallen, zie je toch hoe kwetsbaar mensen dan zijn."

Een groeiende groep mensen met beginnende dementie woont alleen, dus zonder partner. Met hulp van familie en dagopvang is dat soms nog lang vol te houden. Maar nu niet meer, ziet Jannie: "Hier stond pas een vrouw aan de deur die zei: neem me maar op. Terwijl ze juist altijd blij was dat ze in haar eigen huisje woonde."

Verlofdagen op

Jan en Tineke van Luik zijn nog relatief jong. Jan (68) is met pensioen, Tineke (61) werkt in de ouderenzorg. Ze nam toen de dagopvang van Jan dichtging eerst calamiteitenverlof op, vervolgens zorgverlof en daarna vakantiedagen, want Jan kon onmogelijk alleen zijn.

Jan en Tineke wilden liever samen blijven (Foto: eigen foto familie van Luik)
Jan en Tineke wilden liever samen blijven (Foto: eigen foto familie van Luik)

Het waren slopende weken, vertelt Tineke: "Ik moest hem overal bij helpen, simpele dingen als aankleden of koffie zetten lukten al niet meer. Hij had vaak hallucinaties en zijn besef van tijd was weg. Hij ging midden in de nacht zijn bed uit omdat hij dacht dat hij de deur uit moest."

Paniek

"Ik sliep amper nog en kreeg zware hoofdpijn. Maar het moeilijkst vond ik dat hij me letterlijk geen seconde kon missen. Hij raakte direct in paniek als hij me niet zag. Zelfs als ik even op de wc zat, riep hij me al weer."

Uiteindelijk moest Tineke de knoop doorhakken, het ging niet meer: "Ik wilde bijna mijn baan opzeggen. Maar toen realiseerde ik me dat dat voor ons niks veranderde. Dan zou ik nog altijd in die situatie zitten."

Zelfs als ik op de wc zat riep hij me nog
mantelzorger Tineke

Hoofd en hart

Toen kwam er toevallig een plek vrij op een groep voor jong-dementerenden in Meppel. Samen besloten Jan en Tineke dat het toch het beste was als Jan daar ging wonen. Thuis kon het echt niet meer, besefte Tineke: "We hebben samen heel veel gehuild. Mijn hoofd wist dat het beter was, maar mijn hart niet".

Jan en Tineke houden contact via beeldbellen (Foto: RTV Oost Jolande Verheij)
Jan en Tineke houden contact via beeldbellen (Foto: RTV Oost Jolande Verheij)

Met Jan gaat het boven verwachting goed in het zorgcentrum. Tineke moet haar draai nog vinden, alleen thuis: "Het zat er wel een keer aan te komen dat hij weg moest, maar niet zo. Niet zo snel. Zonder de corona en met de dagopvang hadden we het nog lang kunnen volhouden samen, dat weet ik wel zeker."

Heb je een nieuwstip of nieuwe informatie? Tip de redactie via een WhatsApp-bericht: 06 - 57 03 33 33.